Top
 

สะเต็มศึกษา (วิทยาศาสตร์) ป.1 หน่วย 7 ระบุดาวที่ปรากฏบนท้องฟ้าในเวลากลางวันและกลางคืน

Imagineering Education / บทเรียนสะเต็มศึกษา (วิทยาศาสตร์)  / สะเต็มศึกษา (วิทยาศาสตร์) ป.1 หน่วย 7 ระบุดาวที่ปรากฏบนท้องฟ้าในเวลากลางวันและกลางคืน

สะเต็มศึกษา (วิทยาศาสตร์) ป.1 หน่วย 7 ระบุดาวที่ปรากฏบนท้องฟ้าในเวลากลางวันและกลางคืน

ระดับชั้น : ประถมศึกษาปีที่ 1
หน่วยที่ : 7
เรื่อง :  อะไรอยู่บนท้องฟ้า
สาระ : สาระที่ 3 วิทยาศาสตร์โลก และอวกาศ

ตัวชี้วัด :
ว 3.1.1 ระบุดาวที่ปรากฏบนท้องฟ้าในเวลากลางวันและกลางคืนจากข้อมูลที่รวบรวมได้
ว 3.1.2 อธิบายสาเหตุที่มองไม่เห็นดาวส่วนใหญ่ในเวลากลางวันจากหลักฐานเชิงประจักษ์

บทนำของเรื่อง : 
ส่วนที่อยู่สูงจากพื้นดิน และพื้นน้ำขึ้นไปเรียกว่าท้องฟ้า เราจะมองเห็น ดวงอาทิตย์บนท้องฟ้าในเวลากลางวันและเห็นดวงจันทร์บนท้องฟ้าในเวลากลางคืนเหมือนกันไหมน้า

หนูอยากเป็นดาว (บทบาทสมมติ)

จุดประสงค์ :

  1. เพื่อให้รู้จักกลางวันและกลางคืน
  2. เพื่อให้เข้าใจว่าทำไมถึงมองเห็นดวงจันทร์และดวงดาวอื่นๆ ในเวลากลางคืน
  3. เพื่อให้เข้าใจว่าทำไมถึงเห็นแต่ดวงอาทิตย์ในเวลากลางวัน

อุปกรณ์ : 1. ไฟฉาย 2. กระดาษสี 3. กระดาษแข็ง 4. สี 5. อุปกรณ์ตกแต่ง

วิธีทำการทดลอง :

  1. ให้นักเรียนสร้างบทบาทสมมติขึ้นมาโดยให้แทนดาวแต่ละดวงดังนี้
    1.1 โลก
    1.2 ดวงจันทร์
    1.3 ดวงอาทิตย์
    1.4 ดวงดาวต่างๆ
  2. จากนั้นกำหนดบทบาทให้คนที่เป็นดวงอาทิตย์ถือไฟฉายเพื่อส่องแสง
  3. นักเรียนที่เป็นโลก ดวงจันทร์ ดวงอาทิตย์ และดวงดาวต่างๆให้สร้างเอกลักษณ์ของตัวเอง
  4. ให้นักเรียนที่เป็นโลกจำลองการหมุนรอบตัวเองและดวงจันทร์โคจรรอบโลก

สรุปผล :
เพราะเหตุใดจึงมีกลางวันและกลางคืน
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..

นักเรียนคิดว่าจะเห็นอะไรในตอนกลางวัน
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..

นักเรียนคิดว่าจะเห็นอะไรในตอนกลางคืน
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..

ลิปดาและโพล่ามาช่วยกันเก็บของในห้อง เห็นสิ่งของต่างๆ มากมายเลยคิดกันว่าจะแยกประเภทของเล่นของใช้ (วัตถุ) ต่างๆ ในห้องได้อย่างไร

กิจกรรมที่ 1 แยกประเภท ของเล่น ของใช้ (วัตถุ) ต่างๆ ในห้อง
มาช่วยกันแยกประเภทของวัตถุต่างๆ ในห้องว่าอะไรเป็นของเล่นและของใช้ พร้อมทั้งบอกชนิดของวัสดุของวัตถุชิ้นนั้นว่าทำมาจากวัสดุอะไร

จำนวนของเล่นในห้องมี ………………………………………ชิ้น จำนวนของใช้ในห้องมี …………………………………………..ชิ้น
ของเล่นที่ชอบคือ ……………………………………………… ทำมาจากวัสดุใด ……………………………………………………………
ของใช้ที่ชอบคือ ……………………………………………….. ทำมาจากวัสดุใด ……………………………………………………………

ความรู้เพิ่มเติมจากกิจกรรม

สมบัติที่สังเกตได้ของวัสดุชนิดต่างๆ
วัสดุที่ใช้ทำวัตถุที่เป็นของเล่น ของใช้ มีหลายชนิด เช่น ผ้า แก้ว พลาสติก ยาง ไม้ อิฐ หิน กระดาษ โลหะ วัสดุแต่ละชนิดมีสมบัติที่สังเกตได้ต่างๆ เช่น สี นุ่ม แข็ง ขรุขระ เรียบ ใส ขุ่น ยืดหดได้ บิดงอได้ สมบัติที่สังเกตได้ของวัสดุแต่ละชนิดอาจเหมือนกัน ซึ่งสามารถนำมาใช้เป็นเกณฑ์ในการจัดกลุ่มวัสดุได้

1. ผ้า เป็นวัสดุที่มี ความอ่อนนุ่ม เรียบ ยืดหดและบิดงอได้เล็กน้อย นิยมนำไปตัดเย็บขึ้นรูปได้ง่าย ซักง่ายแห้งเร็ว เช่น กระเป๋า ตุ๊กตา เสื้อผ้า

2. แก้ว เป็นวัสดุที่โปร่งใส ผิวเรียบ ทนต่อรอยขูดขีดและความร้อน-เย็น นิยมนำไปใช้ทำขวดบรรจุภัณฑ์ แก้วน้ำ อุปกรณ์วิทยาศาสตร์ หลอดไฟ เป็นต้น

3. พลาสติก เป็นวัสดุที่มีน้ำหนักเบา ไม่นำความร้อน น้ำซึมไม่ได้ ราคาถูก นิยมนำไปใช้ทำเก้าอี้ บรรจุภัณฑ์ชนิดต่างๆ เป็นต้น

4. ยาง มีความยืดหยุ่นดี บิดงอได้ นุ่ม ผิวเรียบ ไม่นำไฟฟ้า กันน้ำได้

5. ไม้ เป็นวัสดุที่มีความแข็ง ทนทาน ยืดหดและบิดงอไม่ได้

6. อิฐ หิน เป็นวัสดุที่มีความแข็ง ผิวขรุขระหรือเรียบ อาจจะมีแตกหักได้

7. กระดาษ เป็นวัสดุที่มีน้ำหนักเบา ซับน้ำได้ดี ฉีกขาดง่าย

8. โลหะ เป็นวัสดุที่มีความแข็ง มีความทนทาน ผิวมันวาว นำความร้อนและไฟฟ้าได้ดี

สำรวจท้องฟ้าบ้านฉัน

01 Inspiration & Engagement
ลิปดาและโพล่าไปท่องเที่ยวที่อุทยานแห่งชาติลิปดาตื่นเต้นมากที่เห็นดวงดาวเต็มท้องฟ้าแบบที่ไม่เคยเห็นมาก่อนลิปดาจึงสงสัยว่าบนท้องฟ้าในตอนกลางวันและกลางคืนมีอะไรบ้างจึงชวนโพล่ามาลองสำรวจท้องฟ้ากัน

02 Problem & Question
อะไรอยู่บนท้องฟ้าในเวลากลางวันและกลางคืน

03 Definition
กลางวัน คือ ช่วงเวลาที่ดวงอาทิตย์ปรากฏบนท้องฟ้าส่องแสงสาดลงมายังพื้นผิวโลกหรือช่วงเวลาตั้งแต่ดวงอาทิตย์ขึ้นจนถึงดวงอาทิตย์ตก ซึ่งจะมองเห็นดวงอาทิตย์และอาจมองเห็นดวงจันทร์บางเวลาในบางวันแต่ไม่สามารถมองเห็นดาว
กลางคืน คือ ช่วงเวลาที่ไม่มีแสงอาทิตย์สาดส่องลงมายังพื้นผิวโลกหรือช่วงเวลาตั้งแต่ที่ดวงอาทิตย์ลับขอบฟ้าจนถึงดวงอาทิตย์ขึ้นของวันใหม่โดยจะมองเห็นดาวและมองเห็นดวงจันทร์เกือบทุกคืน

04 Hands – On Activity
1. ให้สำรวจวัตถุ (ดาว) บนท้องฟ้าในเวลากลางวัน – กลางคืน
2. นับจำนวนวัตถุบนท้องฟ้าที่พบในเวลากลางวัน – กลางคืน
3. ระบุดาวที่ปรากฏบนท้องฟ้าในเวลากลางวัน – กลางคืน
4. บอกความเหมือนและแตกต่างระหว่างกลางวัน – กลางคืน

05 Materials
1. กล้องถ่ายรูป 2. สมุดบันทึก สมุดวาดรูป

06 Data Collection
วาดรูปและเขียนระบุดาวที่พบบนท้องฟ้าในช่วงเวลากลางวันและกลางคืน

07 Analysis & Discussion
ระบุดาวที่มองเห็นเหมือนกันในช่วงกลางวันและกลางคืน
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..
ระบุดาวที่มองเห็นแตกต่างกันในช่วงกลางวันและกลางคืน
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..

08 Conclusion
ระบุดาวที่มองเห็นในช่วงกลางวัน
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..
ระบุดาวที่มองเห็นในช่วงกลางคืน
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..
สมบัติที่สังเกตได้ของวัสดุชนิดต่างๆ

ความรู้เพิ่มเติมจากกิจกรรม

กลางวัน Day
เนื่องจาก โลกเป็นดาวบริวารของดวงอาทิตย์ โลกโคจรรอบดวงอาทิตย์เป็นเวลา 365 วัน หรือ 1 ปี ในขณะเดียวกัน โลกก็หมุนรอบตัวเอง 1 รอบ ใช้เวลาประมาณ 24 ชั่วโมง หรือเท่ากับ 1 วัน โดยครึ่งวันแรกด้านที่โดนแสงของดวงอาทิตย์เป็นเวลากลางวัน ในเวลากลางวันจะมองเห็นดวงอาทิตย์ และอาจมองเห็นดวงจันทร์บางเวลาในบางวัน แต่ไม่สามารถมองเห็นดาว ในเวลากลางวันมองไม่เห็นดาวส่วนใหญ่เนื่องจากแสงอาทิตย์สว่างกว่าจึงกลบแสงของดาว

กลางคืน Night
ครึ่งวันหลัง ขณะที่โลกหมุนรอบตัวเอง จึงทำให้เห็นเป็นพระอาทิตย์ตกดินจากนั้นก็จะกลายเป็นด้านที่ไม่โดนแสง เปลี่ยนเป็นเวลากลางคืนทำให้เราจะมองเห็นดวงจันทร์ และดวงดาวแทนที่ดวงอาทิตย์ เกือบทุกคืน

ทำไมไม่มีดวงดาวตอนกลางวัน

01 Inspiration & Engagement
วันนี้ลิปดาสังเกตเห็นดาวตอนประมาณห้าโมงเย็นตกใจมากจึงไปถามคุณพ่อว่าทำไมวันนี้มีดาวตอนกลางวันคะ ต้องเกิดเรื่องไม่ดีแน่ๆ เลย คุณพ่อตอบว่าที่จริงแล้วเราควรจะเห็นดาวทั้งกลางวันและกลางคืนแต่เนื่องจากแสงของดวงอาทิตย์จ้ามากทำให้เรามองไม่เห็นดาวในตอนกลางวัน

02 Problem & Question
เพราะแสงของดวงอาทิตย์จ้าเกินไปทำให้เราไม่เห็นดาวในตอนกลางวัน

03 Definition
เพราะแสงที่จ้าของดวงอาทิตย์ทำให้การมองเห็นดาวในตอนกลางวัน
[ ] เห็น [ ] เห็นไม่ชัดเจน [ ] ไม่เห็น

04 Hands – On Activity
1. ให้นักเรียนมองเข้าไปในกล่องที่ครูเตรียมมา บันทึกสิ่งที่เห็น
2. ให้นำไฟฉายที่มีความสว่างแตกต่างกัน 3 กระบอกโดยไฟฉายความสว่างมากที่สุดแทนดวงอาทิตย์ไฟฉายความสว่างน้อยกว่าแทนดวงดาว 2 ดวง
3. ให้สังเกตการมองเห็นดวงดาวที่อยู่ในกล่อง
4. บันทึกผลและอภิปราย

05 Materials
1.กล่องมืด ที่เจาะรูเล็กๆ แทนดวงดาว 2.ไฟฉาย 2 กระบอก (หรือหลอดไฟที่มีความเข้มแสงต่างกัน)

06 Data Collection

07 Analysis & Discussion
แสงจากไฟฉายแทนดวงอาทิตย์ที่แตกต่างกันส่งผลต่อการมองเห็นดวงดาวอย่างไร
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..

08 Conclusion
เรามองไม่เห็นดวงดาวในเวลากลางวันเพราะ
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..
ส่วนในเวลากลางคืนจะมองเห็นดาวและดวงจันทร์เกือบทุกคืนเพราะ
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..

09 Knowledge Tank
ดวงอาทิตย์ (Sun)
ดวงอาทิตย์เป็นดาวฤกษ์ทรงกลมขนาดใหญ่ ที่มีแสงสว่างในตัวเองเป็นศูนย์กลางของ ระบบสุริยะจักรวาล เป็นดาวฤกษ์ มีอายุ 5,000 ล้านปี ดวงอาทิตย์ทำหน้าที่ให้ความร้อนและให้แสงสว่างทำให้เกิดปรากฏการณ์ต่างๆ ทางธรรมชาติด้วย ดวงอาทิตย์ใหญ่กว่าโลก 1,300,000 เท่า มีความสว่างสูงสุด 600,000 เท่าของความสว่างของดวงจันทร์ จริงๆ ดวงอาทิตย์มีสีขาว แต่เห็นบนโลกเป็นสีเหลือง (เนื่องจากการกระเจิงของแสง)

ดวงดาวในระบบสุริยะ

ดวงดาว
ในตอนกลางคืน ถ้าท้องฟ้าไม่มีเมฆ นอกจากเราจะสังเกตเห็นดวงจันทร์แล้ว
เรายังเห็นจุดของแสงสว่างเล็กๆ อยู่บนท้องฟ้า บางดวงมีแสงระยิบระยับ
บางดวงมีแสงนิ่ง เราเรียกจุดที่เห็นบนท้องฟ้าว่า ดวงดาว
ดวงดาวบนท้องฟ้าแบ่งเป็น 2 ประเภท คือ

1. ดาวที่มีแสงสว่างในตัวเอง เรียกว่า ดาวฤกษ์
ระยิบระยับและกะพริบตลอดเวลา เช่น ดวงอาทิตย์ ดาวเหนือ หรือดาวโพลาริสเป็นต้น

2. ดาวที่ไม่มีแสงสว่างในตัวเอง เรียกว่า ดาวเคราะห์ เป็นดาวที่ไม่มีแสงระยิบระยับ ไม่กะพริบ เช่น โลก ดวงจันทร์ ดาวอังคาร เป็นต้น

ดวงจันทร์
ท้องฟ้าเวลากลางคืน เราจะเห็นดวงดาวต่างๆ มากมาย บางคืนจะมองเห็นดวงจันทร์สว่างเต็มดวง บางคืนจะมองเห็นดวงจันทร์มีลักษณะแหว่ง ดวงจันทร์ใช้เวลาในการหมุนรอบตัวเองเท่ากับเวลาในการโคจรรอบโลก ดวงจันทร์ไม่มีแสงสว่างในตัวเอง

ดวงจันทร์และลักษณะของดวงจันทร์ในคืนต่างๆ (Moon Phases)

นวัตกรรมท้องฟ้าแสนสวย

Investigate : ลิปดาเห็นท้องฟ้าแสนสวยงาม รู้สึกมีแรงบันดาลใจ อยากนำความสวยงามของท้องฟ้ามาประดิษฐ์เป็นสิ่งต่างๆ ที่มีประโยชน์ เช่น ทำกล่องนิทานท้องฟ้าให้น้องอนุบาล หรือทำการ์ดท้องฟ้าแสนสวยให้คุณแม่และเพื่อนๆ

Missions :

  1. ใช้แรงบันดาลใจจากการมองเห็นท้องฟ้ามาสร้างงานประดิษฐ์
  2. งบประมาณไม่เกินคนละ 50 บาท

Materials :

  1. ไดคัตกล่องท้องฟ้าแสนสวย
  2. กระดาษแข็ง
  3. สีและอุปกรณ์ที่คุณครูกำหนดให้

Building & Testing

  1. ท้องฟ้าจำลองที่สร้างขึ้นแตกต่างจากเพื่อนอย่างไร
  2. หลังการสร้างเกิดปัญหาขึ้นหรือไม่ และควรแก้ไขอย่างไร

Evaluation & Redesign

  1. นักเรียนได้เรียนรู้อะไรจากกิจกรรมนี้บ้าง
  2. ผลงานของนักเรียนต่างจากผลงานของเพื่อนอย่างไร
  3. ถ้านักเรียนมีโอกาสปรับปรุง สิ่งที่นักเรียนต้องการปรับปรุงคืออะไร